Ostatnie kilka lat w Polsce to okres rozwoju banków, oferujących na dobrych warunkach kredyty hipoteczne. Z roku na rok banki nie tylko oferowały coraz lepsze warunki kredytów hipotecznych, lecz także obniżały wysokość wymaganego wkładu własnego, łagodziły wymagania, liberalizowały zasady udzielania kredytów. Czynniki te sprawiały, że wiele osób zdecydowało się na zbudowanie domu czy kupienie mieszkania za pieniądze pożyczone od banku. Coraz lepsza koniunktura, wzrost wynagrodzeń, zwiększająca się ilość miejsc pracy wywoływały poczucie pewności u kredytobiorców.
Poczucie stabilności rynku pracy oraz sektora bankowego szybko zagościło na rynku. Wzrastająca zdolność kredytowa klientów pozwalała placówkom banków i pośrednikom generować wysokie zyski. Coraz wyższy popyt prowadził do wzrostu podaży kredytów o konkurencyjnych parametrach. Banki jeszcze rok temu prześcigały się w nowych, atrakcyjnych promocjach, które miały przyciągnąć duże grupy klientów.
Większość analityków nie przewidywała, że sytuacja na rynku może się zmienić w przeciągu kilku miesięcy. Nie podejrzewano, że kryzys na rynku amerykańskim może przenieść się do Europy. ¦wiatowy kryzys dotarł także do Polski. Coraz większa liczba przedsiębiorstw zwalnia swoich pracowników i ma kłopoty z bieżącą płynnością. W konsekwencji, spłacanie zobowiązań kredytowych schodzi często na drugi plan. Problemy ma wtedy już nie tylko przedsiębiorca czy gospodarstwo domowe, ale przede wszystkim kredytodawca. Takie sytuacje są w Polsce obserwowane coraz częściej.

Doskonale obrazuje to opublikowany przez Biuro Informacji Kredytowej wykres przedstawiający łączną kwotę zaległych płatności klientów, czasowo niewywiązujących się z zobowiązań, od sierpnia 2007 roku do maja 2009 roku. Coraz większe problemy z płatnością rat kredytów zagrażają normalnemu funkcjonowaniu banków i nasuwają pytanie, jakie błędy, popełnione w ciągu ostatnich lat, doprowadziły do obecnej sytuacji. Jest kilka przyczyn takiego stanu rzeczy, jednak najważniejszą jest błędne oszacowanie poziomu ryzyka kredytowego, niedostateczny jego monitoring oraz niewystarczające zabezpieczenie ryzyka. Jednym ze sposobów zarządzania ryzykiem są ubezpieczenia kredytów. Może to właśnie ich zabrakło w gospodarce?

Rodzaje ubezpieczeń kredytu hipotecznego

Kredyt hipoteczny może być zabezpieczony przez cały szereg ubezpieczeń:
1.    ubezpieczenie pomostowe kredytu hipotecznego do czasu uzyskania wpisu do hipoteki,
2.    ubezpieczenie nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych,
3.    ubezpieczenie kredytu z niskim wkładem własnym, umożliwiające zaciągnięcie zobowiązania do 100% wartości nieruchomości ? te trzy są często ubezpieczeniami wymaganymi przez polskie banki,
4.    ubezpieczenie na życie umożliwiające terminową spłatę kredytu w przypadku np. śmierci kredytobiorcy, niezdolności do pracy z powodu hospitalizacji ubezpieczonego,
5.    ubezpieczenie utraty pracy kredytobiorców kredytów hipotecznych,
6.    ubezpieczenie kredytów innych niż złotowe, chroniące kredytobiorcę przed wahaniami kursów walut,
7.    ubezpieczenie od utraty wartości nieruchomości,
8.    ubezpieczenie ryzyka praw do nieruchomości.

Korzyści płynące z ubezpieczenia

Ubezpieczając kredyt, bank zapewnia sobie odzyskanie pożyczonych pieniędzy w sytuacji zagrożenia niewypłacalnością klienta, spowodowaną sytuacjami losowymi, utratą wartości zabezpieczenia, śmiercią kredytobiorcy i innymi sytuacjami, które nie pozwalają odzyskać pożyczonych pieniędzy. Z drugiej strony z ubezpieczenia korzyści czerpać może także kredytobiorca.
Jedną z najważniejszych zalet stosowania ubezpieczeń kredytów jest możliwość przeniesienia przez instytucję kredytującą części ryzyka na ubezpieczyciela. Bank może w ten sposób dywersyfikować swoje ryzyko. Instytucje oferujące ubezpieczenia kredytów hipotecznych mają również duże doświadczenie w szacowaniu ryzyka, co może pomóc bankom w odpowiednim nim zarządzaniu. Firmy ubezpieczeniowe są dodatkowo zainteresowane bardzo dokładną oceną ryzyka kredytowego, aby uniknąć strat. Współpraca banków z ubezpieczycielami może więc przynieść wiele korzyści na poziomie zarządzania ryzykiem kredytów hipotecznych. Obydwie instytucje chcą w równym stopniu zminimalizować ryzyko niewypłacalności kredytobiorcy. Jeśli w odpowiedni sposób ze sobą współdziałają, są w stanie zagwarantować bezpieczeństwo całego sektora finansowego.

Dzięki ubezpieczeniom coraz większa liczba osób ma dostęp do kredytów hipotecznych, następuje rozwój kredytowania oraz rynku mieszkaniowego. Większa dostępność kredytowa to rozwój koniunktury, systemu finansowego oraz całej gospodarki. Jeszcze do niedawna ubezpieczenia kredytów były przez klientów postrzegane jako wyłącznie dodatkowy składnik całkowitego kosztu kredytu. Również przez banki traktowane były ?po macoszemu?. Obecnie już sami klienci zainteresowani są dokupieniem do, już istniejącego zobowiązania, ubezpieczenia np. na wypadek utraty pracy.

Często sprawca wypadku lub kolizji ucieka z miejsca zdarzenia. Mimo to poszkodowany może starać się o odszkodowania z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Od 11 czerwca 2007 roku obowiązuje w Polsce V Dyrektywa Komunikacyjna. Dzięki temu poszkodowany w wypadku samochodowym, którego sprawca zbiegł, dostanie odszkodowanie za uszczerbek na zdrowiu. Warunkiem otrzymania odszkodowania jest co najmniej 14 dniowe zwolnienie lekarskie, świadczące o trwalszej niż krótkotrwała utracie zdrowia. Poszkodowany dostanie także odszkodowanie za utracone mienie w trakcie wypadku.

Fundusz Gwarancyjny

W 2007 roku Fundusz Gwarancyjny wypłacił tylko 550 PLN za utracone mienie. Z 10 zgłoszonych przypadków pozytywnie rozpatrzone zostały dwa. Polacy są już jednak przyzwyczajeni do korzystania z Funduszu Gwarancyjnego za poniesiony uszczerbek na zdrowiu. W 2007 roku Fundusz wypłacił odszkodowania w 743 przypadkach. Ogólna liczba wypłacanych rent to 1148. Dlatego też w tym roku fundusz spodziewa się wielu roszczeń spowodowanych utratą majątku. W Funduszu Gwarancyjnym znajduje się 600 tysięcy PLN środków na wszelkie roszczenia.

Fundusz Gwarancyjny wypłaca pieniądze poszkodowanym w dwóch przypadkach. Po pierwsze wtedy, gdy sprawca zbiegł z miejsca wypadku. Z tego tytułu Fundusz wypłacił pieniądze w 743 przypadkach. Wypłaty obejmują, oprócz kosztów leczenia, także koszty rehabilitacji, renty dla rodzin zmarłych i tracących sprawność w wyniku wypadku.
Po drugie, gdy sprawca nie posiada obowiązkowego OC to Fundusz Gwarancyjny wypłaca odszkodowanie. Jednak sprawca wypadku jest zobowiązany zwrócić pieniądze Funduszowi Gwarancyjnemu i zapłacić karę za brak ubezpieczenia.

Opłata za niespełnienie obowiązku ubezpieczenia obowiązkowego jest nakładana przez Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny na podstawie art. 88 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnymi Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Wysokość opłaty obowiązującej w każdym roku kalendarzowym, stanowi równowartość w złotych sumy wyrażonej w EURO, zależnej od rodzaju ubezpieczenia. Dla ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, opłata ta jest także zależna od rodzaju pojazdu oraz okresu pozostawania posiadacza pojazdu mechanicznego bez ochrony ubezpieczeniowej i wynosi:

? 20 % odpowiedniej opłaty ? w przypadku gdy okres ten nie przekracza 3 dni,
? 50 % odpowiedniej opłaty ? w przypadku gdy okres ten nie przekracza 14 dni,
? 100 % odpowiedniej opłaty ? w przypadku gdy okres ten przekracza 14 dni.

Ciekawy artykuł „Jakie dokumenty powinien mieć przy sobie kierowca?”

Wysokość opłaty jest ustalana przy zastosowaniu kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski według tabeli kursów nr 1 w roku kontroli.
W obu wypadkach należy się zgłosić do dowolnego Towarzystwa Ubezpieczeniowego sprzedającego OC z odpowiednimi dokumentami. Jeśli w kolizji drogowej doznano uszczerbku na zdrowiu trzeba przedstawić zaświadczenie lekarskie oraz raport policyjny z miejsca wypadku.

W tym roku Fundusz spodziewa się wielu roszczeń majątkowych, zatem każdy przypadek jest uważnie monitorowany. Sprawdzani są wszyscy, którzy przewożą nie ubezpieczony towar oraz posiadacze drogich samochodów bez wykupionej polisy OC.

Może się zdarzyć sytuacja, że z miejsca wypadku ucieknie sprawca, a poszkodowany nie ma możliwości dochodzenia swoich praw z tytułu ubezpieczenia sprawcy. Co się dzieje w takich przypadkach? Na to pytanie odpowie ten artykuł.

Często sprawca wypadku lub kolizji ucieka z miejsca zdarzenia. Mimo to poszkodowany może starać się o odszkodowania z Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

Podstawa prawna

Zgodnie z art. 98 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, do zadań funduszu należy zaspokajanie roszczeń m.in. z tytułu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe na terytorium Polski:
1. na osobie, gdy szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym,
a nie ustalono ich tożsamości,
2. w mieniu, w przypadku szkody, w której równocześnie u któregokolwiek uczestnika zdarzenia nastąpiła śmierć, naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, trwający dłużej
niż 14 dni, a szkoda została wyrządzona w okolicznościach uzasadniających odpowiedzialność cywilną posiadacza pojazdu mechanicznego lub kierującego pojazdem mechanicznym, a
nie ustalono ich tożsamości.

Gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia, kolizji czy wypadku należy to zgłosić policji. Jeśli policji uda się ustalić kim jest sprawca, to zostanie on ukarany nie tylko za spowodowanie zagrożenia w ruchu drogowym, ale także za ucieczkę z miejsca zdarzenia. Gdy sprawca jest nieubezpieczony Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny pokrywa szkody zarówno na mieniu, jak i na osobie. Jeżeli natomiast sprawca pozostaje niezidentyfikowany, Fundusz wypłaca odszkodowania za szkody na osobie, a za szkody na mieniu tylko, jeżeli w wypadku dowolny uczestnik doznał obrażeń ciała.

Jeżeli szkoda zostanie spowodowana przez niezidentyfikowanego sprawcę zawsze trzeba zabezpieczyć dowody, że odpowiedzialność za zdarzenie ponosi właśnie on. Biorąc pod uwagę, że UFG wypłaca świadczenia tylko, gdy w wypadku doszło do poważnych obrażeń ciała, a takie wypadki zawsze należy zgłaszać policji, należy po prostu zastosować się do tego obowiązku i zawiadomić policję. Nie ma potrzeby oczekiwać na zakończenie postępowania przez policję czy prokuraturę. Szkodę należy zgłosić jak najszybciej do wybranego zakładu ubezpieczeń, prowadzącego działalność w zakresie obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, który przeprowadzi likwidację szkody. Zakład ubezpieczeń po dokonaniu likwidacji prześle akta szkody do wypłaty do Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego.

O czym warto pamiętać?

Trzeba pamiętać, że zgłaszając szkodę mamy obowiązek udowodnić jej wysokość, dlatego musimy przedstawić wszystkie dokumenty, jakie w związku z tym posiadamy. Oczywiście zakład ubezpieczeń także we własnym zakresie zrobi ustalenia, co do odpowiedzialności za powstałą szkodę, kontaktując się z policją lub prokuraturą. Jeżeli więc nie mamy notatki z policji, w niczym to nie przeszkadza, aby zgłosić szkodę.

Z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym jest zobowiązany do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia.
W przypadku NNW odszkodowanie odpowiada wysokości poniesionej szkody, z tym zastrzeżeniem, że w przypadku uszkodzenia pojazdu, potrąca się udział własny w wysokości równowartości 300 EURO. Jego wysokość zależy wyłącznie od zakresu poniesionej szkody.

Odszkodowanie

Fundusz jest obowiązany zaspokoić roszczenie w terminie 30 dni licząc od dnia otrzymania akt szkody od zakładu ubezpieczeń lub syndyka upadłości. W przypadku, gdy wyjaśnienie okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności Funduszu albo wysokości świadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 1, było niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w terminie 14 dni od dnia wyjaśnienia tych okoliczności, z tym że bezsporna część świadczenia powinna być spełniona przez Fundusz w terminie 30 dni. Im szybciej złożymy wszystkie niezbędne dokumenty i wyjaśnienia, tym mamy większą szansę na sprawną likwidację szkody.

Osoba poszkodowana w wypadku ma często zwiększone potrzeby związane z leczeniem i rehabilitacją. Tego typu potrzeby oznaczają dla poszkodowanego zwiększone koszty, do których pokrycia zobowiązany jest sprawca szkody i tym samym jego zakład ubezpieczeń w zakresie OC.

Renta a zwiększone potrzeby

Wydatki te zazwyczaj występują w dłuższej perspektywie czasowej i comiesięczne ich egzekwowanie może być nadmiernie uciążliwe. Dlatego też, przy tak zwiększonych potrzebach można żądać świadczenia, jakim jest renta z OC na zwiększone potrzeby, wykazując zgodnie z art. 6 k.c. jej zasadność. Dla skutecznego wykazania uprawnienia do tego typu renty wystarczy przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazującego zakres zwiększonych potrzeb i prawdopodobny czas, w jakich będą one występowały.

Przy tak szerokim określeniu obowiązku świadczenia niemożliwy jest precyzyjny wymiar jego wysokości. Wymiar takiej renty określa się na podstawie ustalonego zakresu potrzeb oraz ogólnej wiedzy o kosztach leczenia, opieki i zabiegów rehabilitacyjnych. Nie oznacza to jednak, że renta na zwiększone potrzeby będzie przez cały czas w jednakowej wysokości. Jej wymiar może się zmniejszać lub zwiększać w zależności od potrzeb i faktycznie ponoszonych dodatkowych kosztów przez poszkodowanego. Zmiany wymiaru renty może żądać poszkodowany w każdym czasie, jej wymiar może też badać zakład ubezpieczeń. Renta na zwiększone potrzeby może przybrać charakter czasowy lub stały, w zależności od określenia czasu występowania zwiększonych potrzeb u osoby poszkodowanej. Renta z OC o charakterze czasowym przyznawana jest wtedy, gdy następstwa szkody osobowej są długotrwałe, ale odwracalne. Gdy następstwa mają charakter nieodwracalny, ustala się rentę stałą.

Renta uzupełniająca z OC

Na skutek następstw powypadkowych poszkodowany może utracić zdolność do pracy zarobkowej. Utrata zdolności do pracy może mieć charakter zarówno okresowy, jak i stały. W wypadku czasowej utraty zdolności do pracy, poszkodowany może wystąpić do zakładu ubezpieczeń z roszczeniem o pokrycie powstałej straty w postaci utraconego zarobku. Natomiast, jeżeli utrata ma charakter stały, np. poszkodowany nie będzie mógł pracować co najmniej przez 2 lata, osoba poszkodowana może zwrócić się do zakładu ubezpieczeń z roszczeniem rentowym.

Przy rozpatrywaniu roszczenia o rentę uzupełniającą należy przede wszystkim ustalić, w jakim zakresie osoba poszkodowana rzeczywiście utraciła zdolność do wykonywania pracy zarobkowej. Oceny dokonuje się po zakończeniu leczenia obrażeń powypadkowych, gdy możliwe jest określenie charakteru i faktycznego rozmiaru następstw oraz ich wpływu na możliwości dalszej pracy zawodowej poszkodowanego. Pomocna w tej sprawie jest zwykle decyzja lekarza orzecznika działającego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, który dokonuje medycznej oceny: czy utrata zdolności do pracy jest całkowita i stała czy tylko częściowa.

W przypadku częściowej utraty zdolności do wykonywania pracy zawodowej poszkodowany może żądać przyznania renty uzupełniającej w takim stopniu, w jakim utracił zdolność do jej wykonywania. Może się również zdarzyć, że stan zdrowia poszkodowanego tak się poprawi i będzie mógł wrócić do pracy w pełnym wymiarze, co będzie skutkowało zakończeniem obowiązku rentowego ubezpieczyciela.